โรคไฮโปไทรอยด์ระยะไม่มีอาการ (Subclinical hypoparathyroidism)
เรียนคุณหมอสันต์
ดิฉันอายุ 56ปี น้ำหนัก 48กก. ส่วนสูง 164ซม. ความดันโลหิต 104/60 Cholesterol 185 Triglycerides 64 HDL 77 LDL 98 TSH 7.38 T4 1.18 BUN 17 Creatinine 0.72 eGFR 99
BUN/Cr Ratio 24
เมื่อก่อนเคยมีค่าไขมันสูง (คุณพ่อและน้องสาวก็มีค่าไขมันสูง) คุณหมอเคยให้เริ่มทานยา Lipitor 20mg เมื่อปรับอาหารและพฤติกรรมสามารถลดยาและหยุดยาได้มาสามปีแล้ว คุณหมอเขียนในรายงานว่า subclinical hypothyroidism
คำถามคือ
1. TSH มีความสัมพันธ์กับค่าไขมัน หรืออาหารที่รับประทาน หรือความเครียดไหมคะ
2. มีวิธีปฏิบัติตัวอย่างไร เพื่อป้องกันไม่ให้ subclinical hypothyroid กลายเป็น hypothyroid ได้ไหมคะ
3. มีอาหาร ผักผลไม้ใด ที่ควรหลีกเลี่ยงไหมคะ
ตอบครับ
1.. Hypothyroidism ทุกรูปแบบทำให้ไขมันในเลือดสูงเพราะการเผาผลาญลดลงทำให้ไขมันเหลือมากขึ้น และสัมพันธ์กับความเครียดด้วยเพราะคอร์ติซอลกดการผลิตไทรอกซินโดยตรง
2. วิธีรักษาตัวเองเมื่อเป็นไฮโปไทรอยด์ทุกรูปแบบคือ
2.1 กินอาหารธรรมชาติที่มีไอโอดีน เช่นกินเกลือเสริมไอโอดีนแทนเกลือธรรมดา เพราะไอโอดีนเป็นวัตถุดิบสร้างฮอร์โมนไทรอยด์ แต่กินมากเกินก็ไม่ได้เพราะโรคภูมิคุ้มกันทำลายต่อมไทรอยด์ตัวเองที่เรียกว่าฮาชีโมโตบางจังหวะมันเป็นไฮเปอร์ยิ่งมีไอโอดีนมากมันยิ่งเอาไปใช้มาก
2.2 กินอาหารธรรมชาติที่หลากหลายเพื่อไม่ให้ขาดธาตุจำเป็นในการป้องกันการอักเสบของไทรอยด์อีกตัวหนึ่งชื่อ selenium ซึ่งมีในอาหารเช่นนัท ไข่ อาหารทะเล เป็นต้น หรือจะกินวิตามินรวมที่มีเซเลเนียมอยู่ด้วยสักวันละเม็ดก็ไม่เสียหลาย
2.3 ตรวจระดับวิตามินดี ถ้าต่ำต้องเสริมวิตามินดีเพราะเป็นของจำเป็นในการรักษาความปกติของระบบภูมิคุ้มกัน (โรคไฮโปไทรอยด์ที่ไม่เกิดจากการตัดต่อม เกือบทั้งหมดเกิดจากภูมิคุ้มกันทำลายตนเอง (Hashimoto thyroiditis)
2.4 จัดการความเครียดให้ดี เพราะคอร์ติซอลที่หลั่งจากการเกิดความเครียดจะกดฮอร์โมนไทรอกซิน
2.5. กินอาหารลดการอักเสบในร่างกาย อย่างน้อยควรกินขมิ้นชันทุกวัน
2.6. โปรโมทจุลินทรีย์ในลำไส้ให้เต็มที่ด้วยการกินโปรไบโอติกและกินอาหารพืชให้หลากหลาย แล้วอยู่ห่างๆของหวานทั้งน้ำตาลแท้น้ำตาลเทียมและอาหารบรรจุเสร็จ (ultra processed food)ที่ใส่กระป๋อง กล่อง ถุง ทุกชนิด ซึ่งล้วนทำลายจุลินทรีย์ในลำไส้
2.7. ระวังสารพิษที่ขัดขวางระบบต่อมไร้ท่อ เช่น สาร BPA ในพลาสติก โดยหลีกเลี่ยงวัสดุเก็บอาหารและเครื่องดื่มที่เป็นพลาสติก และระวังสารกลุ่มโลหะหนักซึ่งทำให้ระบบต่อมไร้ท่อรวนได้เช่นกัน โดยตรวจระดับโลหะหนักอย่างน้อยหนึ่งครั้งในชีวิต สารพิษยอดนิยมเช่นบุหรี่และควันหรือขี้ฝุ่นก็ต้องคอยหลบเลี่ยงด้วย
2.8. ดูแลการนอนหลับให้ดี เพราะวงจรของการหลับที่ดีจะทำให้ระบบต่อมไร้ท่อทำงานดี เนื่องจากระบบนี้ออกแบบมาให้ทำงานตามดวงอาทิตย์ดวงจันทร์และรอบของการนอนหลับ
3. ถามว่าต้องระวังผักอะไรเป็นพิเศษไหม ตอบว่าคุณคงเคยได้ยินคนเขาพูดให้ฟังว่าเป็นไฮโปไทรอยด์ให้หลีกเลียงการกินผักกลุ่ม cruciferous เช่นกล่ำปลี กล่ำดอก บรอกโคลี เพราะมันมีโมเลกุลชื่อ glucosinlates ซึ่งเข้าไปในร่างกายแล้วเป็น goitrogen ไปแย่งจับไอโอดีนและกดเอ็นไซม์ TPO ที่ใช้ผลิตฮอร์โมนไทรอยด์ (ไทรอกซิน) ทำให้ไฮโปไทรอยด์แย่ลง คำแนะนำเช่นนี้มีพื้นฐานทางวิทยาศาสตร์อยู่ก็จริง แต่งานวิจัยในคนจริงในชีวิตจริงกลับพบว่าการกินพืชกลุ่ม cruciferous แบบที่กินกันอยู่ตามครัวเรือนทั่วไป (ต้ม แกง ผัด ) ไม่มีผลอะไรต่อผู้ป่วยไฮโปไทรอยด์ ดังนั้นคำแนะนำห้ามผักกลุ่มนี้ขอให้ใช้กับการกินแบบดิบๆและกินคราวละมากๆเช่นปั่นกินเป็นน้ำผักทุกวันเป็นต้น ส่วนผักที่สุกแล้วหรือหมักจุลินทรีย์แล้วนั้นไม่มี goitrogen คุณจะกินพอควรก็กินไปเถอะ
นานมาแล้วเพื่อนผู้สูงวัยคนหนึ่งซึ่งรักษาโรคไฮเปอร์ไทรอยด์อยู่ได้ไปตลาดและเจ๊าะแจ๊ะกับแม่ค้าในตลาดมวกเหล็ก คุยกันถึงว่าไปโรงพยาบาลมาหมอว่าเป็นไทรอยด์ แม่ค้าพอทราบเรื่องก็ขอกล่ำปลีที่ขายให้แล้วคืนว่าฉันไม่ขายให้แล้ว เพราะคุณเป็นไทรอยด์คุณกินกล่ำปลีไม่ได้ ฮั่นแนะ เป็นแม่ค้าที่น่ารักเชียว คือวินิจฉัยและลงมือป้องกันโรคให้เสร็จ หิ หิ คราวหน้าถ้าถามซะหน่อยว่าเป็นแบบไฮเปอร์หรือเป็นไฮโป เพราะไฮเปอร์ไม่เกี่ยว ถ้าเป็นไฮโปจึงจะต้องระวังกล่ำปลี แต่ถึงระวังก็เอาแค่อย่ากินดิบและอย่ากินมากก็พอมั้ง ไม่ต้องห้ามไปถึงการกินสุกคราวละไม่มากอย่างที่กินกันในเมนูปกติก็ได้นะครับ ไม่งั้นจะเสียรายได้จากล่ำปลีโดยไม่มีเหตุอันควร
นพ.สันต์ ใจยอดศิลป์
