บทความ

The Twin Study งานวิจัยเปรียบเทียบอาหารสุขภาพสองแบบกับการเป็นโรคเรื้อรังและมีอายุยืน

รูปภาพ
เรือนริมน้ำที่ท่าเรือไปเกาะหมาก จันทบุรี สีอะคริลิกบนผ้าใบ 40x30 ซม. เรียนคุณหมอสันต์ที่เคารพ ผมมีสิ่งที่คุณหมอเรียกว่าความผิดปกติของการเผาผลาญครบถ้วน คือไขมันสูง ไขมันแทรกตับ อ้วน และน้ำตาลสูง 128 ได้เริ่มดูแลตัวเองตามคำแนะนำของคุณหมอมาแล้วหลายเดือนคือกินพืชมากขึ้น ตอนนี้เกิดความสงสัยว่าระหว่างการที่เรากินเนื้อสัตว์อยู่แต่กินพืชมากขึ้น กับการที่เรางดเนื้อสัตว์ไปเลย 100% แบบกินอาหารเจ มันจะมีความแตกต่างกันไหม เคยมีงานวิจัยเปรียบเทียบในแง่นี้ไหมครับ ............................................... ตอบครับ      งานวิจัยระดับสุ่มตัวอย่างแบ่งกลุ่มเปรียบเทียบระหว่างอาหารสุขภาพที่มีเนื้อสัตว์อยู่ด้วย กับอาหารสุขภาพแบบไม่มีเนื้อสัตว์เลย เท่าที่ผมทราบมีงานวิจัยเดียวชื่อ The Twin Study ทำที่มหาลัยสะแตนฟอร์ด ตีพิมพ์ไว้ในวารสาร JAMA เป็นงานวิจัยขนาดเล็ก ทำในระยะสั้นๆ แต่ออกแบบงานวิจัยอย่างดี ควบคุมอย่างดี คือเขาเอาฝาแฝดแบบไข่ใบเดียวกันซึ่งมีรหัสพันธุกรรมเหมือนกันทุกประการมายี่สิบกว่าคู่ แต่ละคู่เอามาจับฉลากแบ่งไปอยู่คนละข้าง คือ      ข้างที่ 1.   ให้กินอาหารสุขภาพ...

(ข่าว) นพ.สันต์” ชู “โค้ชวิถีชีวิต” ช่วยลด NCDs พร้อมต่อยอด สู่เศรษฐกิจสุขภาพไทยยั่งยืน

รูปภาพ
 ข่าว Hfocus “นพ.สันต์”  ชี้เวชศาสตร์วิถีชีวิตจะไร้ความหมาย หากเปลี่ยนพฤติกรรมคนไม่ได้ ย้ำ “โค้ชวิถีชีวิต” คือหัวใจสำคัญที่มีหลักฐานวิจัยรองรับ ช่วยลดโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง พร้อมต่อยอดสู่เศรษฐกิจสุขภาพไทยอย่างยั่งยืน      เมื่อวันที่ 14 มกราคม 2569 ณ โรงแรมมิราเคิล แกรนด์ คอนเวนชั่น กรุงเทพมหานคร มีการจัดประชุมวิชาการระดับชาติด้านเวชศาสตร์วิถีชีวิต ครั้งที่ 3 ภายใต้หัวข้อ “เวชศาสตร์วิถีชีวิตและการโค้ช : จังหวะชีวิตเพื่ออายุที่ยืนยาวอย่างมีคุณภาพชีวิตที่ดี” โดยมี นพ.โสภณ เอี่ยมสิริถาวร รองปลัดกระทรวงสาธารณสุข เป็นประธานเปิดการประชุม      หนึ่งในไฮไลต์สำคัญของงาน คือปาฐกถาพิเศษของ  นพ.สันต์ ใจยอดศิลป์ ผู้อำนวยการศูนย์สุขภาพ  Wellness We Care  ในหัวข้อ “โค้ชวิถีชีวิต : หัวใจของเวชศาสตร์วิถีชีวิตเพื่อพัฒนาระบบบริการสุขภาพและเศรษฐกิจสุขภาพไทย” ซึ่งได้สะท้อนทั้งมิติทางวิชาการ ประสบการณ์ภาคปฏิบัติ และภาพอนาคตของระบบสุขภาพไทยในยุคโรคเรื้อรังครองเมือง      เวชศาสตร์วิถีชีวิต “มีหลักฐาน” แต่ไร้ความหมาย หากเปลี่ยนนิสัยคนไม่ได้ ...

ถ้าผ่าใจของเรานี้ออกเป็นส่วนๆ เราจะเห็นอะไรบ้าง

รูปภาพ
"เรือพาผู้โดยสารไปเกาะหมาก จันทบุรี" สีอะคริลิกบนผ้าใบ 30x40 ซม. คุณหมอสันต์คะ หนูอยากเอาใจของหนูมาผ่าดูว่าข้างในมันมีอะไรบ้าง ทำไมหนูจึงไม่มีความสุขสักที หนูไปพบจิตแพทย์มาแล้ว 3 คน คนหนึ่งว่าหนูเป็นโรคซึมเศร้า อีกคนหนึ่งว่าหนูเป็นโรค OCD อีกคนหนึ่งว่าหนูเป็นโรคสมาธิสั้น ASD (หนูอายุ 38 แล้ว) หนูไม่เข้าใจว่าจิตแพทย์เขามีวิธีผ่าใจของหนูดูอย่างไร ทำไมได้ข้อสรุปไม่เหมือนกัน หนูขอให้คุณหมออธิบายหน่อยว่าใจของเรานี้หากเราผ่ามันออกมาดูมันมีอะไรข้างในบ้าง ............................. ตอบครับ     1.  ถามว่าถ้าผ่าใจของเราออกมาดู เราจะเห็นอะไรบ้าง หิ หิ นี่คุณเข้าใจผิดว่าหมอสันต์เป็นหมอผ่าตัดหัวใจคงจะผ่าดูใจของคุณได้ด้วยงั้นรึเปล่า ตอบว่าผมไม่รู้ เพราะผมเคยแต่ผ่าหัวใจ แต่ไม่เคยผ่าใจใครดูเลย      2. ถามว่าจิตแพทย์เขามีวิธีผ่าใจคนป่วยดูอย่างไร เออ อันนี้ผมพอตอบได้นะ เพราะหลักวิชาจิตเวชศาสตร์เป็นสาขาหนึ่งของหลักวิชาแพทย์แผนปัจจุบัน ผมพอจะเล่าให้คุณฟังในฐานะแพทย์คนหนึ่งได้ว่า จิตแพทย์เขาจะมองใจของคนออกไปจาก 3 มุม คือ      มุมที่ 1. มุมของชีว-จิตวิทยาและสัง...

USDA guidelines 2025-2030 คำแนะนำโภชนาการฉบับใหม่ของอเมริกา

รูปภาพ
"สนามหน้าบ้าน" สีอะคริลิกบนผ้าใบ 40x40      กระทรวงเกษตรสหรัฐฯ (USDA) ซึ่งมีหน้าที่ตามกฎหมายรัฐธรรมนูญให้เป็นผู้แนะนำประชาชนว่าอะไรควรกินอะไรไม่ควรกิน ได้ออกคำแนะนำฉบับใหม่เพื่อใช้ในห้าปีข้างหน้า เรียกว่า USD 2025-2030 Guidelines ซึ่งออกมายังไม่ทันข้ามวันก็ดังระเบิดซะแล้ว ผู้คนต่างเอะอะเอ็ดตะโรว่า     " เฮ้ย..ย อะไรกันวะ จะบ้าเรอะ ทำปิรามิดกลับหัวจากของเก่า เอาอาหารมาคลุกกันสุนอ๊ะสุนอาน แถมเอาเนื้อวัวชิ้นบะเล่งไปไว้ข้างบนแปลว่าให้กินเนื้อวัวและของมันๆแยะๆเรอะ แล้วเอาขนมปังโฮลวีตซึ่งเป็นตัวแทนของธัญพืชไม่ขัดสีไปซุกไว้ข้างล่างแปลว่าให้กินน้อยๆหรือจะให้เป็นโลว์คาร์บหรือคีโตกันหมดรึไง แล้วอีกอย่างหนึ่งคนรักชอบถั่วเขาก็พากันมองหาถั่วก็มองไม่เห็นเลย นี่จะให้เลิกกินถั่วมากินแต่เนื้อวัวหรือครับ"      หิ หิ อย่าเพิ่งตื่นเต้ลไป หมอสันต์อ่านคำแนะนำแล้วก็ได้แต่อมยิ้ม โธ่ เขารู้กันมาตั้งนานแล้วละลุ้ง ว่าบอร์ดใหญ่ของ USDA นั้นเป็นที่นั่งของเจ้าสัวขายเนื้อ นม ไข่ เกือบเต็มคณะ (ก็เขาคือกระทรวงเกษตรนะ..อย่าลืม) ถ้าคุณจะหวังให้เขาออกคำแนะนำลดการกินเนื้อสัตว์ คุณนั่...

ACC/AHA2025-2026 เปลี่ยนวิธีวัดความเสี่ยงที่ใช้ประกอบการตัดสินใจใช้ยาลดไขมัน

รูปภาพ
"บ้านบนเขา ที่มวกเหล็ก" สีอะคริลิกบนผ้าใบ 43 x 40 ซม. ( Last updated 9 Jan 2026) คุณหมอคะ  อยากทราบว่าไขมันในเลือดสูงแค่ไหนจึงจะใช้ยาลดไขมัน Statin และหากใช้เกณฑ์วัดความเสี่ยง ต้องวัดอย่างไร ............................................. ตอบครับ     คำถามของคุณตอบเป็นตัวเลขเป๊ะไม่ได้ เพราะมันไม่ใช่กฎหมาย แม้ว่าบริษัทยาจะพยายามทำให้มันมีสถานะเหมือนกฎหมายก็ไม่สำเร็จ หมายความว่าไขมันสูงแล้วหากหมอไม่สั่งจ่ายยาให้จะไปฟ้องเอาผิดหมอก็ไม่ได้เพราะศาลเขาไม่เล่นด้วย เพื่อให้คุณเข้าใจเรื่องนี้ผมขออธิบายแยกเป็นสี่ประเด็น ดังนี้ ประเด็นที่ 1.  ควรใช้ค่า LDL เป็นค่าหลัก      ในบรรดาค่าไขมันไม่ว่าจะเป็นโคเลสเตอรอลรวม ไขมันเลว ( LDL ) ไขมันดี ( HDL ) และไตรกลีเซอไรด์ ทั้งหมดนี้ LDL มีความสัมพันธ์กับอัตราป่วยและตายจากโรคมากที่สุด ดังนั้น  วงการแพทย์จึงใช้ LDL เป็นตัวหลักในการตัดสินใจกำหนดระดับความก้าวร้าวของการรักษาด้วยยา     อย่างไรก็ตาม  ปัจจุบันนี้มีหลักฐานว่าไขมันบางตัวเช่น Apolipoprotein B และ LDLc บอกความเสี่ยงของโรคได้แม่นยำกว่า LDL วงการแพ...

ยาลดน้ำหนักที่ FDA อนุมัติให้ใช้ในปี 2026

รูปภาพ
"Lonely Lake Hut ที่คาฮูรังกิ ปาร์ค นิวซีแลนด์" สีอะคริลิก บนผ้าใบ 40 x 40 ซม.      ปีใหม่ (2026) นี้ หมอสันต์หมายมั่นปั้นมือจะขึ้นชกกับโรคอ้วนให้เป็นกิจจะลักษณะดูซักที โดยเริ่มโหมโรงด้วยการเปิดแค้มป์เพื่อทำวิจัย 14 วันในช่วงหลังสงกรานต์เพื่อลดน้ำหนักแบบเอาจริงเอาจัง ใช้ทุกมาตรการที่ความรู้วิชาแพทย์ปัจจุบันนี้บ่งชี้ว่าดี รวมทั้งใช้ยาหากจำเป็นต้องใช้ ตั้งใจจะทำวิจัยแบบติดตามต่อเนื่องไป 5 ปีผลการวิจัยเป็นประการใดก็จะสรุปตีพิมพ์ในวารสารการแพทย์และเผยแพร่ทางบล็อกนี้เป็นระยะๆ จึงถือโอกาสนี้เริ่มด้วยการทบทวนงานวิจัยเรื่องยาลดน้ำหนักโดยเอาจดหมายเก่าซึ่งถามเรื่องยาลดน้ำหนักเมื่อปี พ.ศ. 2552 มา update ข้อมูลใหม่ให้ทันสมัยให้ท่านอ่าน .................................................. (Last updated 8 Jan 2026) คุณหมอสันต์คะ      ดิฉันอายุ 36 เคยน้ำหนักสูงสุดถึง 69 กก. (สูง 160 ซม.) เมื่อสองปีก่อน เป็นคนอ้วนง่าย เคยขาบวม ลดน้ำหนักกับหมอที่โรงพยาบาลเอกชนแห่งหนึ่ง หมอให้กินยาสามอย่าง ไม่ได้บอกว่าเป็นยาอะไร ยาที่ให้มาก็ไม่มีชื่อยาอยู่ด้วย คงกลัวเราไปหาซื้อกินเอง แต่หมอ...

นั่งโง่ๆ นี่ก็ดีเหมือนกันนะ

รูปภาพ
ชนบทฝรั่งเศส (ไม่ใช่ฟินแลนด์) วาดจากภาพถ่าย      เช้าวันนี้มีเพื่อนบ้าน 6 - 7 คน เอาอาหารเช้ามากินด้วยกันที่สนามหน้าบ้าน หลังจากคุยเรื่องไร้สาระกันได้พักใหญ่แล้วก็พากันนั่งเงียบๆมองดูวิวและซึมซับอากาศเย็นของยามเช้าหน้าหนาว แล้วก็มีคนหนึ่งพูดขึ้นว่า     "นั่งโง่ๆ อย่างนี้ก็ดีเหมือนกันนะ"     ผมถามเธอว่า     "นั่งโง่ๆ แปลว่าอะไร" เธอตอบว่า     "อ้าว อาจารย์ไม่รู้เรอะ นั่งโง่ๆมันเป็นภาษาของวัยรุ่นเค้า แปลว่านั่งเฉยๆอยู่งี้แหละ ไม่ยอมคิดไม่ยอมอ่านอะไรทั้งสิ้น"     ผมฟังคำตอบแล้วอุทานว่า     "เฮ้ย  นั่นมันคือความหลุดพ้นเลยนะ"     เพราะความหลุดพ้น ก็คือการหลุดพ้นจากกรงอันเหนียวแน่นของความคิดของตัวเอง     แล้วคำว่า "นั่งโง่ๆ" นี่ผมขอยกให้เป็นวาทะของปีใหม่นี้เลยนะ เพราะ "โง่" มันตรงข้ามกับ "ฉลาด" แล้วเจ้าตัวความฉลาด (intelligence) นี่แหละที่เป็นต้นเหตุให้เราเป็นทุกข์มากกว่าหมาแมวอยู่ทุกวันนี้ หมาแมวมันไม่ทุกข์มากเท่าเราเพราะมันฉลาดไม่เท่าเรา มันจะมีทุกข์ทางกายบ้างก็ตรงที่หากเป็นหมาแมวที่มีเจ้าขอ...