DrSant

(ภาพวันนี้: บัวหน้ากระต๊อบที่บ้านมวกเหล็ก) เรียนคุณหมอสันต์ที่นับถือ ผมอายุ 35 ปีเป็นเบาหวาน กินยา metformin 500 mg เช้าเย็น ไปเยี่ยมญาติที่ต่างประเทศ เพื่อนบ้านซึ่งเป็นเบาหวานเหมือนกันแนะนำว่าผมควรจะตรวจ C-peptide ก่อนที่จะรักษาเบาหวานต่อไป ผมกลับมาเมืองไทยจึงไปบอกหมอ หมอทำหน้าเหมือนไม่รู้จักและบอกว่าไม่จำเป็น ผมอยากถามคุณหมอสันต์ว่า C-peptide นี้มันคืออะไร มันมีประโยชน์อย่างไร ผมควรจะตรวจหรือไม่ ทำไมหมอบางคนไม่รู้จักเลย ขอบพระคุณครับ ……………………………………………………………… ตอบครับ 1.. ถามว่าซีเพ็พไทด์ (C-peptide) คืออะไร ตอบว่าคือโมเลกุลที่เป็นส่วนหนึ่งของสารตั้งต้นซึ่งเป็นวัตถุดิบสำหรับตับอ่อนชื่อ proinsulin เมื่อต้องการฮอร์โมนอินสุลิน ตับอ่อนจะแยกสารตั้งต้น proinsulin ออกเป็นสารสองตัวคืออินสุลินกับซีเพ็พไตด์ (C-peptide) ในจำนวนอย่างละเท่าๆกัน เนื่องจากซีเพ็พไทด์เป็นสารที่คงอยู่ในเลือดได้นานกว่าอินสุลินมาก (ครึ่งชีวิต 30 นาที เทียบกับอินสุลินซึ่งมีครึ่งชีว...

ภาพวันนี้: เฟื่องฟ้าธรรมดา (ขี้เป่อ) เรียนคุณหมอสันต์ ดิฉันอายุ 65 ปี นน. 36 กก. น้ำหนักลด อ่อนเพลีย ไม่มีแรง หายใจไม่ทั่วท้อง ก้าหายใจแรงจะเจ็บสีข้างซ้ายมาก จึงไปร. พ. … หมอเทียบฟิล์มx-rayกับของเก่า เขาจึงพันธงว่าเป็น TB ให้ยามากิน 5 อย่าง เมื่อคืนก็กินมีอาการหายใจเต้นแรง แต่สักพักก็หาย หลับต่อได้ยามี: INH 3’S rifampicin 300 mgE thambutol 600mgPyrazinamide 1000 mgB6 50gให้ยามากิน 2 weeks พร้อมใบส่งตัว อยากรบกวนถามคุณหมอว่าดิฉันเคยฉีดวัคซีนบีซีจีแล้วยังเป็นวัณโรคได้หรือ มันมีอันตรายไหม การวินิจฉัยด้วยฟิลม์เอ็กซเรย์ฟันธงได้ทันทีเลยหรือ มีวิธีวินิจฉัยอย่างอื่นให้ชัวร์ๆก่อนไหม เคยอ่านหมอสันต์แนะนำนักศึกษาจะไปต่างประเทศให้ตรวจ Gold in tube test ของดิฉันต้องตรวจไหม การรักษามีทางเลือกอะไรบ้าง ควรไปรักษาต่อที่ไหน ที่รพ. … ที่มีสิทธิ์รักษา30บาท หรือว่าควรไปที่ไหนดีที่เขาชำนาญ (จริงๆอันหลังนี้น่าเข้าท่ากว่านะคะ ไม่อยากเสียเวลากับการกินยาหรือรักษามั่ว) การใช้ยาสามสิบบาทจะมีปัญหาไหม ควรจ่ายเงินซื้อยาจริงจากรพ.เอกชนไหม ที่บ้านต้องปรับห้องหับที่หลับที่นอนอย่างไรไม่ให้คนอื่นติดโรคด้...

(ภาพวันนี้: ลูกเชอรี่ที่บ้าน Tarzan Staycation ในมวกเหล็กวาลเลย์) วันหนึ่งผมคุยกันเล่นกับเพื่อนๆหมอในการประชุมกันที่แคลิฟอร์เนีย คนหนึ่งเป็นหมอโรคผิวหนังถูกเพื่อนๆล้อว่าไปพักร้อนมาผิวคล้ำจนกลายเป็นคนผิวสีไปเลย เขาตอบเป็นโจ๊กว่า “I am not a solar-phobe” ผมจึงถามด้วยความเซ่อแบบกะเหรี่ยงว่า solor-phobe แปลว่าอะไร เพื่อนๆหัวเราะแล้วอธิบายว่ามันเป็นคำเรียกคนที่กลัวแสงแดดระดับขี้ขึ้นสมอง แบบว่าจะออกไปไหนทีแต่งตัวอย่างกับจะไปลุยทะเลทรายอาหรับ คนเราสมัยนี้เป็นอย่างนั้นจริงๆ คือเป็นโรคบ้ากลัวแดด โรคนี้ถูกใส่ไฟให้รุนแรงขึ้นโดยพวกทำครีมกันแดดขายและพวกผลิตเสื้อผ้ากันรังสียูวี.ขาย แต่ความกลัวนี้ตั้งต้นขึ้นมาโดยพวกหมอนี่แหละ ความกลัวแดดที่หมอก่อขึ้นมันกลายเป็นผลร้ายต่อสุขภาพของผู้คน กว่าจะรู้ความจริงทั้งหมดและจะกลับลำพูดใหม่ก็ลำบากเสียแล้ว เพราะความกลัวแดดได้ฝังรากลึกเกินที่จะถอนออกได้ง่ายๆ ตอนที่ผมฟื้นฟูตัวเองจากการป่วยหนัก พอว่างจากกายภาพบำบัดผมก็นอนตากแดดร้อนเปรี้ยง ภาษาหมอใช้คำว่า heliotherapy คือแสงแดดบำบัด มันเป็นภาษาแพทย์รุ่นเก่าสมัยที่แสงแดดยังเป็นยาหลักในการรักษาวัณโรคอยู่ กำลังต...

ภาพวันนี้: ดอกประดู่ (ที่โครงการบ้านพักผู้สูงอาย “อัธยา”) โรคไตเรื้อรังเป็นโรคที่วงการแพทย์ยังไม่มีวิธีรักษาให้หาย จึงได้แต่สอนให้ผู้ป่วยเข้มงวดเรื่องอาหารและน้ำ ประเพณีนิยมในการรักษาโรคไตเรื้อรังที่ทำสืบเนื่องกันมาโดยไม่มีหลักฐานที่จับต้องได้สนับสนุนนอกจากการคาดเดา (สมมุติฐาน) ทำให้ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังประสบความลำบากในการใช้ชีวิตมากเกินความจำเป็นและมีผลเสียต่อการดำเนินของโรค โน่นก็กินไม่ได้ นี่กินไม่ได้ ทั้งๆอาหารบางชนิดเช่นพืชผักผลไม้มีความจำเป็นเพราะเป็นแหล่งของวิตามินแร่ธาตุและกากเส้นใยซึ่งร่างกายมนุษย์จะขาดไม่ได้ ผมเขียนบทความนี้ด้วยเจตนาที่จะให้ข้อมูลหลักฐานวิทยาศาสตร์ใหม่ๆ เพื่อให้ผู้ที่เกี่ยวข้องได้รับรู้และกลับไปตรวจสอบที่มาและชั้นความเชื่อถือได้ของหลักฐาน ด้วยความหวังว่าบนหลักการของ “การแพทย์แบบอิงหลักฐาน (evidence-based medicine)” การสอนโภชนาการแก่ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังจะปรับเปลี่ยนไปจากจารีตประเพณีนิยมดั้งเดิมบ้าง มายาคติที่นำไปสู่การปฏิบัติอย่างไม่สอดคล้องกับหลักฐานวิทยาศาสตร์เกี่ยวกับอาหารในโรคไตเรื้อรังมีดังนี้ มายาคติ1. เชื่อว่าในโลกนี้มีโปรตีนคุณภาพ...

(ภาพวันนี้; รังแมลงบนต้นศรีตรัง)    ในบรรดาโรคไม่ติดต่อเรื้อรังทั้งหลาย โรคหนึ่งที่อัตรารักษาหายต่ำอย่างน่าใจหายคือโรคอ้วน ถ้านับกันที่หนึ่งปี ผู้ที่ประสบความสำเร็จในการลดน้ำหนักได้ 10% ของน้ำหนักเดิมเป็นเวลานาน 1 ปี มีเพียง 20%เท่านั้น แต่เนื่องจากโรคอ้วนเป็นปากทางไปสู่โรคไม่ติดต่อเรื้อรังอื่นๆเช่นโรคเบาหวาน หัวใจ ความดัน อัมพาต เป็นต้น ดังนั้นการจะแก้ไขปัญหาสุขภาพของผู้คนในระยะยาวอย่างไรเสียก็ต้องเอาโรคอ้วนให้อยู่หมัดให้ได้ ตัวผมเองได้พยายามทำแค้มป์ลดน้ำหนักมาหลายครั้งแล้ว อัตราความสำเร็จในหนึ่งปีก็ไม่หนี 20-30% และปัญหาที่ผมพบก็คือการติดตามกระตุ้นต่อเนื่องในระยะยาวในรูปแบบของแค้มป์ทำได้ยากเย็นอย่างยิ่ง เพราะคนมาเข้าแค้มป์ กลับจากแค้มป์แล้วก็กลับเลย ยากมากที่จะติดตามกันต่อเนื่องได้ หลักสูตรใหม่      เมื่อปีกลาย เวลเนสวีแคร์ได้ทดลองทำโปรแกรมลดน้ำหนักผ่านทางอินเตอร์เน็ทไปหลายรุ่น คือหมอ เทรนเนอร์ โภชนาการ และสมาชิกผู้เข้าโปรแกรมเจอกันทางอินเตอร์เน็ท ไม่ได้เจอหน้ากันจริงๆ แต่ใช้อินเตอร์เน็ทเป็นสื่อการฝึกทักษะทางด้านอาหาร การออกกำลังกาย และการสร้างความบันดาลใจ ทำแอ๊พมือถือขึ้นมาเป็นเครื...

(ภาพวันนี้: เอื้องสายน้ำผึ้ง) เรียนคุณหมอสันต์ที่นับถือ ดิฉันอายุ 66 ปี ผอม พยายามจะเพิ่มน้ำหนักตามที่คุณหมอแนะนำว่าให้รับประทานอาหารพืชเป็นหลัก โดยทานให้อิ่ม ให้ได้แคลอรี่เพียงพอ แต่ดิฉันรับประทานอย่างไรก็น้ำหนักก็ไม่เพิ่มเพราะมันเคี้ยวไม่ไหว จึงอยากจะซื้อโปรตีนผงจากพืชมาชงรับประทานร่วมด้วย อยากขอคำแนะนำว่าควรจะซื้อยี่ห้อไหนจึงจะได้โปรตีนคุณภาพดี ราคายุติธรรม ไม่ถูกเขาหลอก รบกวนด้วยค่ะ ………………………………………………………………… ตอบครับ 1.. การเพิ่มน้ำหนักในผู้สูงอายุต้องทำสองอย่าง คือ 1.1 ต้องกินอาหารให้ได้แคลอรี่พอ นั่นคือกินให้อิ่ม หากกินไม่ไหว ก็ต้องกินอาหารที่มีสัดส่วนแคลอรี่สูง พวกไขมันเช่นถั่วต่างๆ นัท อะโวกาโด ทุเรียน มีแคลอรี่สูงสุด (9 แคลอรี่ต่อกรัม) ส่วนพวกแป้งเช่นมันเทศ มันฝรั่ง ข้าวกล้อง แป้งไม่ขัดสี มีแคลอรี่รองลงมา(4 แคลอรี่ต่อกรัม) ขณะที่พวกพืชผักผลไม้มีแคลอรี่ต่ำที่สุด คือต่ำมากจนหวังพึ่งเป้นแหล่งแคลอรี่ไม่ได้ 1.2 ต้องเล่นกล้ามด้วย หากกิน...

(ภาพวันนี้: เหลืองชัชวาล) เรียนคุณหมอสันต์ ผมอายุ 47 สูง หนัก 70 กก. 165 ซม. เป็นโรคหัวใจเข้าโรงพยาบาลทำบอลลูนใส่สะเต้นท์สองจุด หลังทำมีอาการเหนื่อยง่ายอย่างไม่เคยเป็นมาก่อน จนผ่านไปสองเดือนแล้วก็ยังเหนื่อยแม้เดินได้ไม่ถึงห้าสิบเมตรหรือขึ้นชั้นสองก็ไม่ได้ นอนกลางคืนบางครั้งก็ยังต้องลุกมาหอบ อยากจะกลับไปทำงานก็ไปทำไม่ได้ ไปหาหมอหมอก็บอกว่าทุกอย่างโอเค.หมดแล้ว ให้กลับไปทำงานได้ แต่หมอห้ามผมออกกำลังกายเด็ดขาด (งานผมนั่งโต๊ะทำ) แต่ผมรู้สึกว่าตัวเองไม่โอเค.เลย ผมควรจะทำอย่างไรดีครับ …………………………………… ตอบครับ ช่างให้ข้อมูลมาน้อยเสียจริง ผลการตรวจหัวใจสำคัญๆไม่ให้มาเลย ผมต้องตอบแบบเดาข้อมูลเอานะ คือผมจะเดาว่าคุณป่วยเป็นโรคหัวใจขาดเลือดชนิดที่เกิดกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน (heart attack) ถูกหามเข้ารพ.ฉุกเฉิน หมอทำการสวนหัวใจใช้บอลลูนขยายหลอดเลือดใส่ลวดถ่างเป็นการฉุกเฉิน คุณรอดชีวิตมาได้ ถึงระดับที่หมอให้กลับบ้านได้ แต่คุณยังสะง็อกสะแง็กไม่เลิก ถ้าที่ผมเดาทั้งหมดนี้เป็นจริง คำวินิจฉัยของผมตอนนี้คือคุณมีภาวะหัวใจล้ม...